Sâlih’in çağrısı ve dişi deve
Kur’an, Sâlih’i Semûd kavminin içinden gönderilmiş bir peygamber olarak anlatır. Bu kavim ovalarda yapılar kuruyor, dağları oyarak evler yapıyordu. Sâlih onları yalnız Allah’a kulluğa, verilen nimetleri hatırlamaya ve yeryüzünde bozgunculuk yapmamaya çağırdı (7:73–74). Çağrısı hem ibadetlerini hem davranışlarını sorguluyordu. Bazıları iman ederken kibirli ileri gelenler mesajını reddettiler (7:75–76).
Bu anlaşmazlık içinde Sâlih, dişi deveyi Allah’tan bir işaret olarak gösterdi. Kavmine onu otlamaya bırakmalarını söyledi; zarar vermelerinin azap getireceğini bildirdi. Kur’an’ın başka bir bölümünde deve ile kavmin su içmesi için ayrı vakitler belirtilir (7:73; 26:155–156). Bu yüzden işarete saygı göstermek, bir sözü yalnızca kabul etmekten öte, hayvana ve suya erişimine ilişkin somut bir yükümlülük taşıyordu.
İnkâr, azap ve kurtuluş
Semûd’a gönderilen peygamber Sâlih, Allah’ın işareti olarak gösterdiği dişi deveye zarar vermemeleri için kavmini uyarmıştı. Buna rağmen karşı çıkanlar onu öldürdüler ve haber verdiği azabı getirmesini istediler (7:77). Hûd suresindeki anlatıda Sâlih, ardından vaat edilen azaptan önce yurtlarında üç günleri kaldığını bildirdi (11:65). Devenin öldürülmesi, bağlamı olmayan tek bir olay değil, önceden yapılan uyarının reddiydi.
Kur’an, zulmedenlerle müminlerin akıbetini birbirinden ayırır. A‘râf suresi, zulmedenleri yurtlarında cansız bırakan yıkıcı bir sarsıntıyı anlatır (7:78). Hûd suresi ise Allah’ın Sâlih’i ve onunla birlikte iman edenleri rahmetiyle kurtardığını bildirir (11:66–68). Kıssa, önceki uyarıyı, emrin çiğnenmesini ve sonuçlarını birbirine bağlar; kavmin yapı ustalığı onları azaptan korumamıştır.