Medine'deki aile
Zübeyr b. Avvâm ile evliyken hicret etti ve Abdullah ibn el-Zübeyr'in annesi oldu. Hayatıyla ilgili rivayetler, ilk Müslüman bir ailenin işlerini ve sorumluluklarını koruyor.
Hatırlanan ev içi emeği, Zübeyr’in atına bakmayı ve arazisinden hurma çekirdekleri taşımayı da içerir. Bu anlatılar, ilk Müslüman kadınlardan birinin işlerini ailenin kamusal önemiyle yan yana koyar. Oğulları Abdullah ve Urve daha sonra onun rivayetlerinin önemli aktarıcıları oldu; böylece ev içi çalışma hatıraları, siyasi ve ilmî tarihte de merkezi olan bir hane yoluyla hadis geleneğine girdi.
Hayatının uzun süren sonraki dönemi
Esmâ, hadis aktarmış ve İslâm'ın ilk yüzyılındaki ihtilafları yaşamıştır. Son yılları, oğlu Abdullah'ın Mekke'deki mücadelesi ve 692'deki ölümüyle yakından bağlantılıydı.
Direnişi yenilgiye yaklaşırken Abdullah, teslim olma konusunda ona danıştı. Tarihî anlatı, oğlundan amacını sorgulamasını istediğini aktarır: haklı bir davaya bağlılıkla dünyevi iktidar arayışı farklıydı. Ölümünden sonra Haccâc’la yüzleşmesini de anlatılar korur. Bu olaylar, yaşlı bir anneyi yalnızca oğlunun kaderine tanık olarak değil, siyasi kriz içinde ahlaki bir muhatap olarak hatırlar.