OverzichtDe vierde kalief en Muhammads ﷺ neef en schoonzoon. Sjiitische moslims erkennen hem als de eerste imam.CategorieMetgezelPeriodeca. 600 – 661 n.Chr.
Familie en vroeg geloofAli’s ouders waren Abu Talib en Fatima bint Asad. Muhammad ﷺ nam hem als kind in zijn huishouden op om Abu Talib in moeilijke omstandigheden te helpen. Ali werd jong moslim; verhalen verschillen over zijn precieze leeftijd en de volgorde van de eerste bekeerlingen. Later trouwde hij met Fatimah al-Zahra. Hun kinderen waren onder anderen Hasan ibn Ali en Husayn ibn Ali, wier nakomelingen centraal staan in de geschiedenis van de familie van de Profeet, de Ahl al-Bayt.Bronnen:Ali ibn Abi Talib · TDV Encyclopedie van de Islam ↗
De nacht van de migratieBiografische verhalen plaatsen Ali in Muhammads ﷺ bed op de nacht dat hij Mekka verliet, terwijl tegenstanders een aanval beraamden. Zo bleef het vertrek verborgen. Ali gaf daarna bezittingen terug die mensen aan Muhammad ﷺ hadden toevertrouwd, voordat hij zelf vertrok. Het verhaal gaat zowel over gevaar als over verantwoordelijkheid: ook bij het verlaten van Mekka moesten andermans spullen worden teruggegeven.Bronnen:Ali ibn Abi Talib · TDV Encyclopedie van de Islam ↗
Het leven met FatimahSahih al-Bukhari · Hadith 5361 ↗ bewaart Ali’s verhaal over Fatimah, wier handen pijn deden door het malen van graan. Zij zocht hulp; Muhammad ﷺ leerde het echtpaar woorden om God vóór het slapen te gedenken: drieëndertig keer verheerlijken, drieëndertig keer God loven en vierendertig keer Gods grootheid uitspreken. De overlevering laat huishoudelijk werk en aanbidding samen zien. Na Fatimahs overlijden trouwde Ali opnieuw en kreeg hij kinderen uit latere huwelijken.Een ander persoonlijk verhaal verklaart Ali’s bijnaam Abu Turab, letterlijk “vader van stof”. In Sahih al-Bukhari · Hadith 441 ↗ vindt Muhammad ﷺ hem rustend in de moskee na een meningsverschil thuis. Er ligt stof op hem; Muhammad ﷺ veegt het weg en noemt hem Abu Turab. De bijnaam herinnert aan een klein menselijk moment in een leven dat vooral om veldslagen en leiderschap wordt herinnerd.Bronnen:Sahih al-Bukhari · Hadith 5361 ↗Ali ibn Abi Talib · TDV Encyclopedie van de Islam ↗Sahih al-Bukhari · Hadith 441 ↗
Geleerdheid en maatschappelijke inzetBij Khaybar gaf Muhammad ﷺ Ali het vaandel. Sahih al-Bukhari · Hadith 3701 ↗ beschrijft de opdracht om de mensen vóór het vechten tot de islam uit te nodigen en hun plichten tegenover God uit te leggen. Ali’s werk was breder dan oorlog: hij schreef het verdrag van Hudaybiyya op en werd bekend om zijn kennis van de Koran, overleveringen en rechtsvragen. Andere metgezellen vroegen zijn oordeel en latere geleerden bestudeerden wat hij doorgaf.Bronnen:Sahih al-Bukhari · Hadith 3701 ↗Ali ibn Abi Talib · TDV Encyclopedie van de Islam ↗
Kalifaat en strijdAli werd kalief na de moord op Uthman in 656 en maakte Koefa tot zijn belangrijkste bestuurscentrum. De gemeenschap was verdeeld over gezag en hoe gerechtigheid voor Uthman bereikt moest worden. Bij de Slag van de Kameel vocht Ali’s leger tegen een leger verbonden met Aisha, Talha en al-Zubayr ibn al-Awwam. Ali won; Talha en Zubayr kwamen om en Aisha keerde terug naar Medina. Het waren conflicten binnen de moslimgemeenschap, geen oorlogen tegen een buitenlands rijk.Bronnen:Ali ibn Abi Talib · TDV Encyclopedie van de Islam ↗
Siffin en de gevolgenIn 657 vocht kalief Ali bij Siffin tegen Mu‘awiya, de heerser van Syrië, die hem geen trouw beloofde en bestraffing van de moordenaars van de vorige kalief Uthman eiste. Arbitrage, een poging om het geschil via aangewezen vertegenwoordigers op te lossen, beëindigde de strijd niet. Sommige aanhangers van Ali verwierpen de arbitrage en scheidden zich af; zij werden bekend als Kharijieten. Ali vocht later tegen hen bij Nahrawan in 658. Verhalen over de arbitragebijeenkomsten verschillen, dus het bekende verhaal waarin de ene vertegenwoordiger de andere misleidt wordt hier niet als een algemeen aanvaard verslag gepresenteerd.Bronnen:Ali ibn Abi Talib · TDV Encyclopedie van de Islam ↗Siffin ↗
Overlijden en herinneringAli werd in 661 in Koefa aangevallen door Abd al-Rahman ibn Muljam en stierf aan zijn verwondingen. Zijn geboortedatum en overgeleverde leeftijden verschillen, dus een berekende leeftijd blijft een schatting. Soennitische moslims eren hem als de vierde rechtgeleide kalief. Sjiitische moslims erkennen hem als de eerste Imam en begrijpen zijn recht op leiderschap anders. Zijn nauwe band met Muhammad ﷺ en zijn kennis verklaren waarom zijn leven in verschillende islamitische tradities belangrijk is.Bronnen:Ali ibn Abi Talib · TDV Encyclopedie van de Islam ↗
BronnenWe schreven deze korte levensbeschrijving met de bronnen hieronder. We leggen uit wanneer datums onzeker zijn of bronnen van elkaar verschillen. Vertaald uit het Engelse profiel; raadpleeg de genoemde bronnen voor verdere studie.Ali ibn Abi Talib · TDV Encyclopedie van de Islam ↗Ali’s familie, werk, kalifaat en religieuze kennisSahih al-Bukhari · Hadith 5361 ↗Fatimahs huishoudelijk werk en God gedenken voor het slapenSahih al-Bukhari · Hadith 3701 ↗Ali krijgt het vaandel en aanwijzingen bij KhaybarSiffin ↗Siffin, arbitrage en verschillende verslagenSahih al-Bukhari · Hadith 441 ↗Ali’s bijnaam Abu Turab en het stof in de moskee