Genel bakışMuhammed’in ﷺ eşi ve Ebû Bekir’in kızı. İbadet, fıkıh ve Peygamber’in ev hayatı konularında önemli bir öğretici oldu.KategoriSahâbîDönemDoğum tarihi bilinmiyor · ö. 678 MS
Ailesi ve Peygamber’in ev halkıÂişe’nin anne ve babası Ümmü Rûmân ile Ebû Bekir’di. Kız kardeşi Esmâ bint Ebû Bekir, Abdullah bin Zübeyr ile Urve bin Zübeyr’in annesiydi. Âişe’nin kendi çocuğu olmadı; Ümmü Abdullah künyesi yeğeni Abdullah’a işaret ediyordu. Muhammed’in ﷺ eşi olarak, Ahzâb Suresi · 33:6 ↗’da onun eşlerine verilen müminlerin annesi unvanıyla anılır.Kaynaklar:Âişe bint Ebû Bekir · TDV İslâm Ansiklopedisi ↗Ahzâb Suresi · 33:6 ↗
Evlilik rivayetleri ve tarihlerSahîh-i Buhârî · Hadis 5134 ↗, Âişe’nin nikâhının altı yaşında kıyıldığı ve evlilik hayatının dokuz yaşında başladığına dair rivayetini aktarır. Mekke’deki nikâh ile Medine’de evlilik hayatının başlaması ayrı olaylardı. Daha ileri bir yaş hesaplamaya yönelik sonraki çalışmalar tartışmalıdır. Hadisteki yaşlar rivayet edilen yaşlardır; belirsiz tarihlerden hesaplanan kesin bir doğum tarihiyle değiştirilmemelidir.Kaynaklar:Sahîh-i Buhârî · Hadis 5134 ↗Âişe bint Ebû Bekir · TDV İslâm Ansiklopedisi ↗
Evde günlük hayatSahîh-i Buhârî · Hadis 676 ↗’da Âişe, Muhammed’in ﷺ evde ne yaptığını soran kişiye, namaz vakti gelene kadar ailesine yardım ettiğini anlatır. Rivayetleri, evin dışındaki insanların her zaman göremediği ayrıntıları korur. Bu günlük hayat sahnesi, öğretici olarak önemini açıklar: Dinî hayat, aile içindeki sorumlulukları da kapsıyordu.Kaynaklar:Sahîh-i Buhârî · Hadis 676 ↗
Asılsız suçlamaÂişe’nin Sahîh-i Buhârî · Hadis 4141 ↗’deki anlatısında, bir seferden dönen kafile o kayıp kolyesini ararken yola çıktı. Hevdecini taşıyanlar onu içinde sandılar. Arkadan gelen sahâbî Safvân b. Muattal onu bulup devesini diğerlerine götürdü. Ardından yayılan suçlayıcı söylentiler ona büyük üzüntü verdi. Rivayet, aklanmasını delilsiz suçlama yaymayı kınayan Nûr Suresi · 24:11-20 ↗ ile ilişkilendirir. Âyetler Âişe’yi adıyla anmaz; bu ilişki aktarılan rivayetten gelir.Kaynaklar:Sahîh-i Buhârî · Hadis 4141 ↗Nûr Suresi · 24:11-20 ↗
Soruları ve öğreticiliğiSahîh-i Buhârî · Hadis 103 ↗, Âişe’nin anlamadığı bir açıklamayı yeniden sorduğunu anlatır. Bir örnekte, hesapla ilgili bir sözün kolay hesap vermekten bahseden Kur’an ayetiyle nasıl bağdaştığını sormuştur. Muhammed’in ﷺ vefatından sonra insanlar ibadet, hukuk ve ev hayatıyla ilgili konularda ona danıştı. Yeğeni Urve bin Zübeyr de öğrencileri arasındaydı. Bilgiyi yalnızca sözleri ezberleyerek değil, sorular ve açıklamalar yoluyla aktardı.Kaynaklar:Sahîh-i Buhârî · Hadis 103 ↗Âişe bint Ebû Bekir · TDV İslâm Ansiklopedisi ↗
Cemel Vak‘asıOsman’ın öldürülmesinden sonra Âişe, onun için adalet isteyen harekette Talha ve Zübeyr bin Avvâm’a katıldı. Kuvvetleri, 656’da Basra yakınındaki Cemel Vak‘ası’nda Ali’nin ordusuyla karşılaştı. Ali’nin tarafı kazandı; Talha ile Zübeyr hayatını kaybetti. Âişe daha sonra Medine’ye dönüp öğretmeye devam etti. İslâm gelenekleri onun siyasi rolünü farklı değerlendirir. Savaşa katılması, ilimle geçen çok daha uzun hayatıyla birlikte biyografisinin bir parçasıdır.Kaynaklar:Âişe bint Ebû Bekir · TDV İslâm Ansiklopedisi ↗
Son yılları ve hatırasıSahîh-i Buhârî · Hadis 4449 ↗’da Âişe, son hastalığı sırasında Muhammed’e ﷺ gösterdiği bakımı, onu destekleyişini ve misvakını hazırlayışını anlatır. Onun vefatından sonra onlarca yıl yaşadı. Medine’deki vefatı genellikle 678’e tarihlenir; kesin tarih konusunda rivayetler farklıdır. Bakī‘ Mezarlığı’na defnedildi. Günlük hayata dair anlatıları ve sonraki âlimlerin incelemeye devam ettiği sorulara verdiği cevaplar, kalıcı katkıları arasındadır.Kaynaklar:Sahîh-i Buhârî · Hadis 4449 ↗Âişe bint Ebû Bekir · TDV İslâm Ansiklopedisi ↗
KaynaklarBu kısa yaşam öyküsünü aşağıdaki kaynaklara dayanarak yazdık. Belirsiz tarihleri ve kaynakların farklı anlattığı olayları açıklıyoruz. Bu profil İngilizceden çevrilmiştir; ayrıntılı inceleme için belirtilen kaynaklara bakınız.Âişe bint Ebû Bekir · TDV İslâm Ansiklopedisi ↗Âişe’nin ailesi, ilmi ve toplumsal hayatıAhzâb Suresi · 33:6 ↗Müminlerin annesi unvanıSahîh-i Buhârî · Hadis 5134 ↗Âişe’nin rivayet edilen evlilik yaşlarıSahîh-i Buhârî · Hadis 676 ↗Evde ailesine yardımıSahîh-i Buhârî · Hadis 4141 ↗Âişe’nin asılsız suçlamaya dair anlatısıNûr Suresi · 24:11-20 ↗İftira olayı ve söylenti yayma uyarısıSahîh-i Buhârî · Hadis 103 ↗Âişe anlayana kadar soruyorSahîh-i Buhârî · Hadis 4449 ↗Peygamber’in son hastalığındaki bakımı